//////
You are here: Home >Archive for the ‘Wiedza o społeczeństwie’ Category

Teorie natury człowieka

Papież Jan XXIII uczył, że „każdy człowiek jest osobą, to znaczy istotą obdarzoną rozumem i wolną wolą”. Człowiek jako istota rozumna i wolna ma przyrodzoną godność naturalną, a według chrześcijaństwa także godność nadprzyrodzoną. Dzięki tym przymiotom duchowym i tej szczególnej godności człowiek powinien być szczęśliwy. Niestety, ludzie często własnej godności nie doceniają, są zagubieni. Doświadczają różnych dążeń przeciwstawnych. Pragną cieszyć się pełnią życia i jednocześnie boją się. Pragną wyjść innym naprzeciw, a jednocześnie dążą do potęgi i panowania. Zatem jaka jest natura człowieka? Na to pytanie trudno odpowiedzieć. Sformułowano wiele teorii dotyczących natury człowieka. Do najbardziej rozpowszechnionych należą psychologiczne koncepcje natury człowieka: behawiorystyczna, poznawcza, psychoanalityczna i humanistyczna. Każda z tych teorii ma zalety, ale i wady, bowiem dotyczy raczej określonej sfery niż całokształtu uwarunkowań natury człowieka.

Teoria behawiorystyczna

Wyjaśnia zachowanie się człowieka wpływem środowiska, które poprzez system nagród i kar steruje, manipuluje nim. Z drugiej strony działanie człowieka wpływa na zmianę środowiska, na kształtowanie nowego otoczenia i współcześni behawioryści to dostrzegają. Według teorii poznawczej natura człowieka kształtowana jest przez informacje płynące ze środowiska oraz informacje zakodowane w samym człowieku. Człowiek aktywnie je przetwarza, kształtuje wyobrażenia, myśli, rozwiązuje problemy, w ten sposób zdobywa nowe informacje o otaczającym świecie i o samym sobie. Jest więc badaczem samodzielnie tworzącym sobie obraz świata.

Potrzeby człowieka

Teoria humanistyczna cieszy się dużą akceptacją. Sformułowana została w latach sześćdziesiątych XX w. w Stanach Zjednoczonych Ameryki, między innymi przez A.H. Maslowa. Teoria ta opiera się na dwu założeniach: każdy człowiek ma określone potrzeby i dąży do ich zaspokojenia, co stanowi główny motyw jego pracy i działania. Tylko potrzeby niezaspokojone mogą wpływać na działanie i zachowanie ludzi, potrzeby zaspokojone nie stwarzają motywacji; potrzeby ludzi mają określoną hierarchię ważności, ludzie dążą najpierw do zaspokojenia tych potrzeb, które mają dla nich najwyższą wartość, stanowią warunek ich egzystencji. Potrzeba oznacza „stan braku”, którego uzupełnienie jest nieodzownym warunkiem egzystencji i rozwoju człowieka.

Postawy

Myśli, zachowania i postawy człowieka formułują się w relacjach z innymi ludźmi. Robert King Merton, socjolog amerykański, wyróżnia pięć typów indywidualnego przystosowania człowieka. Najbardziej typową, szeroko rozpowszechnioną formą przystosowania jest konformizm, który zapewnia równowagę i ciągłość społeczeństwa oraz szacunek dla podstawowych wartości. Silne dążenie poszczególnych ludzi do sukcesu, gotowość podjęcia ryzyka z wykorzystaniem nawet zakazanych instytucjonalnie, ale skutecznych środków charakteryzuje typ innowacji. Nie wszyscy pragną sukcesu, cenią sobie bardziej „święty spokój”, bezpieczeństwo, zrutynizowanie; ten typ to rytualizm. Spotykamy ludzi, których otoczenie nie zajmuje, żyją własnym wyobcowanym rytmem, reprezentują typ wycofania. Człowiek, który kwestionuje uznane dotąd wartości, skłania ludzi do tworzenia nowej wizji przekształconego, zmienionego społeczeństwa, to buntownik. Czym jest postawa? Postawa to element osobowości wyrażający się w skłonności do specyficznych albo stereotypowych sposobów reagowania na określone bodźce w określonych sytuacjach.

Kim jestem?

Inspiracje, dążenia i pragnienia ukierunkowują człowieka. Skłaniają do zastanowienia się nad światem oraz nad samym sobą. W człowieku istnieje zmysł piękna – muzyka, poezja, sztuka wywołują w nim uczucie zachwytu – im bardziej ten zmysł jest rozwijany i zaspokajany, tym większe wywołuje potrzeby. Człowiek zawsze pragnie wiedzieć więcej i lepiej. Dzięki temu może poznać siebie samego – swoją tożsamość i odkryć sens swego życia. Dążenie do prawdy nie jest jednak łatwe. Stwierdzenie, że poznanie ludzkie jest ograniczone, nie upoważnia nas do relatywizmu, np. „prawdy nie ma, jest nieosiągalna, każdy ma swoją prawdę”. We wzajemnej wymianie opinii można dojść do pogłębienia prawdy. Prawda wymaga szczerości. Mowa jest manifestowaniem siebie, jest relacją międzyludzką. Każdy człowiek pragnie szacunku, czci, poważania i doceniania ze strony innych ludzi, by mógł spokojnie żyć i rozwijać się […]

Motywacja (z jęz. łac. motivum – motyw)

Motywacja to uzasadnienie określonego działania, postępku ludzkiego, postanowienia. W materiałach źródłowych przedstawione zostały dwie teorie powstania człowieka. Która z tych teorii jest Tobie bliższa i dlaczego? Czy dostrzegasz w tych teoriach podobieństwa, jeśli tak, to jakie? Jakie znasz teorie natury człowieka? Która z nich jest Ci najbliższa i dlaczego? Jakie czynniki wpływają na kształtowanie współczesnego człowieka? Zastanów się, kim jesteś. Spróbuj to opisać. Jakie są źródła wartości współczesnego człowieka?

Grupy społeczne

Sytuacje społeczne powodują skupianie się ludzi wokół siebie, są inspiracją do tworzenia grup społecznych, trwałych bądź (sytuacyjnych) okazjonalnych. W każdym społeczeństwie istnieje bardzo dużo różnych grup. Co to jest grupa społeczna? Jest wiele definicji grupy społecznej Co będziemy rozumieć przez grupę społeczną, zależeć będzie od tego, o jakiej grupie mówimy. Inaczej określa się grupę sytuacyjno-okazjonalną, inaczej trwałą. Przedmiotem naszego zainteresowania jest grupa trwała. Grupą społeczną są dwie, lub więcej, osoby, między którymi istnieje bezpośrednia interakcja, które posiadają ustalone wspólnie normy, mają wspólny cel, tworzą rozwiniętą strukturę grupową i mają poczucie odrębności swojej grupy w stosunku do innych grup. Dominujący we współczesnej socjoligii jest podział na grupy: małe i duże, przyjmując kryterium liczby członków, pierwotne i wtórne, przyjmując kryterium typu więzi społecznej, formalne i nieformalne, przyjmując kryterium sformalizowanych instytucji i kontroli społecznej. Najbardziej trwałe […]